Uygulama fikri olan şirketler ve girişimler için iOS ve Android uygulaması tasarlıyor, geliştiriyor ve App Store ile Google Play’de yayına alıyoruz. Projeye göre Kotlin Multiplatform ya da React Native kullanıyor, gerekiyorsa uygulamanın arkasındaki sunucuyu ve yönetim panelini de yazıyoruz.
Altyapı
Kotlin Multiplatform · React Native · iOS · Android
01Kimler için
Uygun
Uygulamanın bütün özelliklerini değil, fikrin işe yarayıp yaramadığını gösterecek en küçük sürümü yapıyoruz. Hangi özelliğin ilk sürüme gireceğini, hangisinin bekleyeceğini kapsam dokümanında birlikte yazıyoruz; bekleyenler bir sonraki sürümün listesine geçer.
Randevu, sipariş, sadakat puanı ya da hesap takibi gibi müşterilerinizin bugün telefonla veya web sitenizden yaptığı bir işi uygulamaya taşımak. Böyle bir uygulama çoğu zaman mevcut sisteminize bağlanır; o bağlantıyı projenin başında çıkarıyoruz.
Kullanıcıların birbirini gördüğü, davet ya da içerik gönderdiği uygulamalarda mağazalar genellikle şikâyet etme, engelleme ve uygulama içinden hesap silme imkânı arar. Santra’da bu akışların hepsini yaptık ve iki mağazada yayına aldık.
Önceki geliştiriciye ulaşılamıyor, mağaza hesabının kimde olduğu belirsiz ya da uygulama son işletim sistemi güncellemesinden sonra derlenmiyor. Önce hesapları, kodu ve derleme sürecini inceliyor, sonra mevcut kodla devam etmeyi mi yeniden yazmayı mı önerdiğimizi yazılı olarak bildiriyoruz.
Uygun değil
Uygulama, sitenizdeki sayfaları göstermekten öteye geçmeyecekse mobil uyumlu bir web sitesi daha ucuzdur ve mağaza incelemesine girmez. Apple, bir web sitesini paketlemekten öteye geçmeyen uygulamaları yetersiz işlevli bulup reddedebiliyor.
Unity ya da Unreal gibi bir oyun motoru isteyen projeler bizim alanımız değil. Santra gibi arayüz ağırlıklı oyunları yapıyoruz.
02Altyapı
Kotlin · Kotlin Multiplatform
Ne zaman
İş kuralları, veri katmanı ve sunucuyla haberleşme iki platform için bir kez yazılır; ekranlar projeye göre ortak ya da her platform için ayrı yapılır. Uygulama kamera, Bluetooth ya da arka planda çalışma gibi cihaz özelliklerine yoğun biçimde dayanıyorsa veya kodu sonradan Android geliştiricileri sürdürecekse tercih ediyoruz.
Karşılığında
Kodu sürdürecek kişinin Kotlin bilmesi gerekir. Kullanmak istediğiniz bir kütüphanenin çok platformlu sürümü yoksa o kısım iOS ve Android için ayrı yazılır.
React Native · TypeScript
Ne zaman
Ekranların ve iş mantığının büyük kısmı iki platformda tek kod tabanından çalışır. Kodu sonradan bir web ekibi sürdürecekse ya da uygulama bir web projesiyle kod paylaşacaksa tercih ediyoruz.
Karşılığında
Cihaza özel bir işlev için hazır kütüphane yoksa o kısım Swift ve Kotlin ile ayrıca yazılır. React Native’in ve kullanılan kütüphanelerin sürüm yükseltmeleri düzenli bakım ister.
Ne zaman
Uygulama tek bir platformda yayınlanacaksa ya da widget, akıllı saat uygulaması veya yoğun görüntü işleme gibi işletim sistemine sıkı bağlı özellikler uygulamanın merkezindeyse iki ayrı native uygulama daha doğru olabilir.
Karşılığında
İki platform, iki kod tabanı demektir: her özellik iki kez yazılır ve iki kez test edilir. Bu yolu öneriyorsak gerekçesini ve maliyete etkisini teklifte açıkça yazıyoruz.
Ne zaman
Kullanıcılar uygulamayı ara sıra açacaksa, mağazada bulunmak şart değilse ve cihaz özelliklerine az ihtiyaç varsa. Tarayıcıda çalışır, ana ekrana eklenebilir; mağaza incelemesi ve geliştirici hesabı gerektirmez, güncellemeler anında yayına girer. Bu durumda işi özel yazılım geliştirme kapsamında yapıyoruz.
Karşılığında
Mağazada aranıp bulunmaz. iPhone’da bildirimler ve arka planda çalışma, native bir uygulamaya göre kısıtlıdır.
03Teslim edilenler
04Süreç
Uygulamanın kimin hangi işini çözeceğini, ilk sürümde neyin şart olduğunu ve neyin bekleyebileceğini konuşuyoruz. Bağlanılacak bir sistem, ödeme, harita ya da bildirim ihtiyacı varsa bu adımda çıkıyor. Teknoloji seçimi de burada yapılır.
Çıktı
Kapsam dokümanı ve teknoloji önerisi
Her ekranı ve ekranlar arasındaki geçişleri çiziyor, telefonunuzda tıklayarak deneyebileceğiniz bir prototip hazırlıyoruz. Eksik bir ekranı bu aşamada fark etmek, kod yazıldıktan sonra fark etmekten çok daha ucuzdur.
Çıktı
Ekran akışı haritası ve tıklanabilir prototip
Prototip onaylanınca ekranların son tasarımını yapıyoruz. Görsel dil iki platformda ortaktır; geri hareketi, izin pencereleri ve sistem yazı tipi gibi her platformun kendi alışkanlıklarına uyulur.
Çıktı
Onaylanmış ekran tasarımları
Uygulamayı ve gerekiyorsa sunucu tarafını geliştiriyoruz. Ara sürümleri iPhone için TestFlight, Android için Google Play iç test kanalı üzerinden telefonunuza gönderiyoruz; ilerlemeyi gerçek cihazda kendiniz deniyorsunuz.
Çıktı
Telefonunuzda çalışan test sürümleri
Mağaza sayfalarını, gizlilik politikasını, destek sayfasını ve veri kullanımı beyanlarını hazırlıyor, uygulamayı iki mağazanın incelemesine gönderiyoruz. İncelemeden düzeltme talebi gelirse gereğini yapıp yeniden gönderiyoruz.
Çıktı
İncelemeye gönderilmiş uygulama; onaydan sonra yayın
Hesapları, kaynak kodu ve yeni sürüm çıkarma talimatını teslim ediyoruz. Yayından sonra, teklifte yazan süre boyunca mağaza konsollarındaki çökme raporlarını ve kullanıcı yorumlarını izliyor, çıkan hataları düzeltiyoruz.
Çıktı
Devir paketi: erişim listesi, kaynak kod ve yayın talimatı
05Riskler
Retlerin sık görülen nedenleri önceden bilinebilir: açılmayan bir gizlilik politikası bağlantısı, açılabilen ama uygulama içinden silinemeyen bir hesap, kullanıcıların birbirine içerik gönderebildiği ama şikâyet edip engelleyemediği bir akış, incelemecinin giriş yapamadığı bir demo hesabı. Bu maddeleri tasarım aşamasında kapsama yazıyoruz. Onay kararını mağaza verir; düzeltme istenirse gereğini yapıp yeniden gönderiyoruz.
Kapsam dokümanında olmayan bir istek geldiğinde takvime ve maliyete etkisini yazılı olarak çıkarıyoruz. İlk sürüme mi alınacağına, sonrakine mi kalacağına siz karar veriyorsunuz.
Mağazalar kurallarını zaman içinde güncelliyor; eski bir Android sürümünü hedefleyen ya da eski geliştirme araçlarıyla derlenen bir uygulama, güncelleme gönderirken ya da yeni kullanıcılara görünürken kısıtlamayla karşılaşabiliyor. Bakımı kimin yapacağını teslimden önce yazıyoruz. Yazılı derleme talimatı sayesinde bu işi başka bir geliştirici de üstlenebilir.
Uygulamanın ekranlarında gizlenen bir veri, sunucuda korunmuyorsa doğrudan istekle okunabilir. Erişim kurallarını veritabanı düzeyinde tanımlıyoruz. Santra’da satır bazlı güvenlik (RLS) kuralları sayesinde bir oyuncu başka bir oyuncunun e-postasını, arkadaş listesini ya da maç detaylarını okuyamıyor.
06Örnek iş
Her gün yeni maçlarla oynanan bir futbol bilgi oyunu. E-posta ve kullanıcı adıyla hesap, şifre sıfırlama, sıralama ve seviyeye göre eşleştirme, arkadaş listesi ve maç daveti, aynı telefonda iki kişiyle oynanan çevrimdışı mod, oyuncu şikâyeti ve engelleme, uygulama içinden kalıcı hesap silme. Sunucu tarafı Frankfurt’ta Supabase (PostgreSQL) üzerinde; yayında bir gizlilik politikası ve destek sayfası var.
Mobil uygulama
Harcamaları ve varlıkları takip etmeye yarayan kişisel bütçe uygulaması. iOS ve Android’de yayında.
Mobil uygulama
07Maliyet
Kapsamı yazılı olarak netleştirdikten sonra kalem kalem teklif hazırlıyoruz. Yayından sonraki bakımın hangi işleri, ne kadar süreyle kapsadığı teklifte ayrıca yazılır.
08Sahiplik ve devir
Devir listesi
En çok ekran ve akış sayısı ile sunucu tarafının gerekip gerekmediği belirler; bazı giderler yayından sonra da sürer. Tüm etkenleri bu sayfadaki maliyet bölümünde sıraladık; kapsam yazılı olarak netleşince kalem kalem teklif veriyoruz.
Süreyi kapsam, sunucu tarafının büyüklüğü, entegrasyonlar, onay turlarının sayısı ve mağaza incelemesi belirler. İnceleme süresi mağazaya bağlıdır ve düzeltme istenirse uzar. Projeler çoğunlukla kapsamın geliştirme sırasında büyümesi ya da içerik ve hesap bilgilerinin geç gelmesi yüzünden uzar. Teklifle birlikte adım adım bir takvim veriyoruz; her adımda sizden ne beklendiği de bu takvimde yazar.
Çoğu projede hayır. Kotlin Multiplatform ile iş kuralları ve veri katmanı, React Native ile ekranların da büyük kısmı iki platform için bir kez yazılır. Yine de iki ayrı uygulama derlenir, iki mağazaya ayrı gönderilir ve her biri kendi cihazlarında test edilir. İki ayrı native uygulamanın daha doğru olduğu durumlarda bunu teklifte gerekçesiyle yazıyoruz.
Evet. Mağaza sayfalarını, ekran görüntülerini, gizlilik politikasını, destek sayfasını ve veri kullanımı beyanlarını hazırlıyor, uygulamayı iki mağazanın incelemesine gönderiyoruz.
Hayır; onay kararını Apple ve Google verir. Sık görülen ret nedenlerini baştan kapsama alıyor, düzeltme istenirse gereğini yapıp yeniden gönderiyoruz.
Evet. Her yıl yeni işletim sistemi sürümleri çıkıyor, mağazalar güncellemelerin güncel araçlarla derlenmesini istiyor ve kullanıcılardan hata bildirimleri geliyor. Bakımın hangi işleri, ne kadar süreyle kapsadığını teklifte ayrıca yazıyoruz.
Size. Kodun tamamı sizin hesabınızdaki Git deposunda durur; geliştirici hesapları, imzalama anahtarları ve sunucu hesapları da şirketiniz adınadır, mağazada yayıncı olarak sizin adınız görünür. Yazılı derleme ve yayın talimatıyla uygulamayı başka bir geliştiriciyle de sürdürebilirsiniz.
Evet. Önce mağaza hesaplarının, imzalama anahtarlarının ve kaynak kodun kimde olduğunu, uygulamanın güncel araçlarla derlenip derlenmediğini inceliyoruz. Ardından mevcut kodla devam etmenin mi yeniden yazmanın mı daha mantıklı olduğunu yazılı olarak öneriyoruz.
Kullanıcılar uygulamayı sık açacaksa, bildirim, kamera ya da çevrimdışı çalışma gerekiyorsa ve mağazada bulunmak önemliyse uygulama. İçerik ağırlıklı, ara sıra ziyaret edilen bir hizmet için mobil uyumlu bir web sitesi ya da web uygulaması daha ucuzdur, mağaza incelemesine girmez ve güncellemesi anında yayına girer. İlk görüşmede hangisini neden önerdiğimizi söylüyoruz.
Rufy Studio
Uygulamanın kimin hangi işini çözeceğini, varsa bağlanacağı sistemi ve mevcut bir uygulamanız varsa mağaza bağlantısını yazın.