iOS ve Android mobil uygulama geliştirme

Uygulama fikri olan şirketler ve girişimler için iOS ve Android uygulaması tasarlıyor, geliştiriyor ve App Store ile Google Play’de yayına alıyoruz. Projeye göre Kotlin Multiplatform ya da React Native kullanıyor, gerekiyorsa uygulamanın arkasındaki sunucuyu ve yönetim panelini de yazıyoruz.

Altyapı

Kotlin Multiplatform · React Native · iOS · Android

01Kimler için

Mobil uygulama yaptırmak kimler için doğru, kimler için değil

Uygun

  • Bir fikri ilk sürümle (MVP) sınamak isteyenler

    Uygulamanın bütün özelliklerini değil, fikrin işe yarayıp yaramadığını gösterecek en küçük sürümü yapıyoruz. Hangi özelliğin ilk sürüme gireceğini, hangisinin bekleyeceğini kapsam dokümanında birlikte yazıyoruz; bekleyenler bir sonraki sürümün listesine geçer.

  • Müşterilerine uygulama sunmak isteyen işletmeler

    Randevu, sipariş, sadakat puanı ya da hesap takibi gibi müşterilerinizin bugün telefonla veya web sitenizden yaptığı bir işi uygulamaya taşımak. Böyle bir uygulama çoğu zaman mevcut sisteminize bağlanır; o bağlantıyı projenin başında çıkarıyoruz.

  • Kullanıcıların birbiriyle etkileştiği uygulamalar

    Kullanıcıların birbirini gördüğü, davet ya da içerik gönderdiği uygulamalarda mağazalar genellikle şikâyet etme, engelleme ve uygulama içinden hesap silme imkânı arar. Santra’da bu akışların hepsini yaptık ve iki mağazada yayına aldık.

  • Mevcut uygulamasını devralacak olanlar

    Önceki geliştiriciye ulaşılamıyor, mağaza hesabının kimde olduğu belirsiz ya da uygulama son işletim sistemi güncellemesinden sonra derlenmiyor. Önce hesapları, kodu ve derleme sürecini inceliyor, sonra mevcut kodla devam etmeyi mi yeniden yazmayı mı önerdiğimizi yazılı olarak bildiriyoruz.

Uygun değil

  • Web sitesindeki içeriği uygulamada göstermek

    Uygulama, sitenizdeki sayfaları göstermekten öteye geçmeyecekse mobil uyumlu bir web sitesi daha ucuzdur ve mağaza incelemesine girmez. Apple, bir web sitesini paketlemekten öteye geçmeyen uygulamaları yetersiz işlevli bulup reddedebiliyor.

  • Oyun motoru gerektiren 3D ve aksiyon oyunları

    Unity ya da Unreal gibi bir oyun motoru isteyen projeler bizim alanımız değil. Santra gibi arayüz ağırlıklı oyunları yapıyoruz.

02Altyapı

Kotlin Multiplatform, React Native, native ya da web uygulaması

Teknolojiyi tasarıma başlamadan önce seçiyor, teklifte hangisini neden önerdiğimizi yazıyoruz. Kararı en çok üç şey belirler: uygulamanın telefonun özelliklerine ne kadar dayandığı, kodu yıllar içinde kimin sürdüreceği ve bir web sürümüne ihtiyaç olup olmadığı.
  • Kotlin Multiplatform

    Kotlin · Kotlin Multiplatform

    Ne zaman

    İş kuralları, veri katmanı ve sunucuyla haberleşme iki platform için bir kez yazılır; ekranlar projeye göre ortak ya da her platform için ayrı yapılır. Uygulama kamera, Bluetooth ya da arka planda çalışma gibi cihaz özelliklerine yoğun biçimde dayanıyorsa veya kodu sonradan Android geliştiricileri sürdürecekse tercih ediyoruz.

    Karşılığında

    Kodu sürdürecek kişinin Kotlin bilmesi gerekir. Kullanmak istediğiniz bir kütüphanenin çok platformlu sürümü yoksa o kısım iOS ve Android için ayrı yazılır.

  • React Native

    React Native · TypeScript

    Ne zaman

    Ekranların ve iş mantığının büyük kısmı iki platformda tek kod tabanından çalışır. Kodu sonradan bir web ekibi sürdürecekse ya da uygulama bir web projesiyle kod paylaşacaksa tercih ediyoruz.

    Karşılığında

    Cihaza özel bir işlev için hazır kütüphane yoksa o kısım Swift ve Kotlin ile ayrıca yazılır. React Native’in ve kullanılan kütüphanelerin sürüm yükseltmeleri düzenli bakım ister.

  • Tamamen native (Swift ve Kotlin)

    Ne zaman

    Uygulama tek bir platformda yayınlanacaksa ya da widget, akıllı saat uygulaması veya yoğun görüntü işleme gibi işletim sistemine sıkı bağlı özellikler uygulamanın merkezindeyse iki ayrı native uygulama daha doğru olabilir.

    Karşılığında

    İki platform, iki kod tabanı demektir: her özellik iki kez yazılır ve iki kez test edilir. Bu yolu öneriyorsak gerekçesini ve maliyete etkisini teklifte açıkça yazıyoruz.

  • Web uygulaması (PWA)

    Ne zaman

    Kullanıcılar uygulamayı ara sıra açacaksa, mağazada bulunmak şart değilse ve cihaz özelliklerine az ihtiyaç varsa. Tarayıcıda çalışır, ana ekrana eklenebilir; mağaza incelemesi ve geliştirici hesabı gerektirmez, güncellemeler anında yayına girer. Bu durumda işi özel yazılım geliştirme kapsamında yapıyoruz.

    Karşılığında

    Mağazada aranıp bulunmaz. iPhone’da bildirimler ve arka planda çalışma, native bir uygulamaya göre kısıtlıdır.

03Teslim edilenler

Bir mobil uygulama projesinde teslim edilenler

Sunucu ve panel kalemleri yalnızca uygulamanın onlara ihtiyacı varsa kapsama girer.

01Planlama ve tasarım

4 kalem
  1. Kapsam dokümanı: ilk sürüme girenler ve sonraki sürümlere kalanlar
  2. Ekran akışı haritası
  3. Telefonda denenebilen tıklanabilir prototip
  4. iOS ve Android ekran tasarımları ve kaynak tasarım dosyaları

02Uygulama

5 kalem
  1. iOS ve Android uygulaması ve mağazaya yüklenen sürüm derlemeleri
  2. Hesap açma, giriş ve şifre sıfırlama akışları
  3. Uygulama içinden hesap silme
  4. Şikâyet ve engelleme akışı (kullanıcıların birbirine içerik gönderdiği uygulamalarda)
  5. Kaynak kodun tamamı, sizin hesabınızdaki Git deposunda

03Sunucu ve yönetim paneli

3 kalem
  1. Veritabanı ve uygulamanın konuştuğu API
  2. Erişim kuralları: hangi kullanıcının hangi veriyi okuyup yazabileceği
  3. İçeriği, kullanıcıları ve şikâyetleri yönetmek için yönetim paneli

04Mağaza yayını

4 kalem
  1. App Store ve Google Play mağaza sayfaları: açıklama, ekran görüntüleri, kategori, yaş derecelendirmesi
  2. Yayındaki bir adreste gizlilik politikası ve destek sayfası
  3. App Store gizlilik etiketleri ve Google Play veri güvenliği formu
  4. İncelemeci için demo hesap ve inceleme notları

05Devir

3 kalem
  1. Hesap ve erişim listesi
  2. Yeni sürümün nasıl derlenip mağazalara gönderileceğini anlatan yazılı talimat
  3. Teknik belge: mimari, ortam ayarları, kullanılan üçüncü taraf servisler

04Süreç

Uygulama geliştirme süreci ve her adımın çıktısı

  1. 01

    Keşif

    Uygulamanın kimin hangi işini çözeceğini, ilk sürümde neyin şart olduğunu ve neyin bekleyebileceğini konuşuyoruz. Bağlanılacak bir sistem, ödeme, harita ya da bildirim ihtiyacı varsa bu adımda çıkıyor. Teknoloji seçimi de burada yapılır.

    Çıktı

    Kapsam dokümanı ve teknoloji önerisi

  2. 02

    Ekran akışları ve prototip

    Her ekranı ve ekranlar arasındaki geçişleri çiziyor, telefonunuzda tıklayarak deneyebileceğiniz bir prototip hazırlıyoruz. Eksik bir ekranı bu aşamada fark etmek, kod yazıldıktan sonra fark etmekten çok daha ucuzdur.

    Çıktı

    Ekran akışı haritası ve tıklanabilir prototip

  3. 03

    Tasarım

    Prototip onaylanınca ekranların son tasarımını yapıyoruz. Görsel dil iki platformda ortaktır; geri hareketi, izin pencereleri ve sistem yazı tipi gibi her platformun kendi alışkanlıklarına uyulur.

    Çıktı

    Onaylanmış ekran tasarımları

  4. 04

    Geliştirme ve test sürümleri

    Uygulamayı ve gerekiyorsa sunucu tarafını geliştiriyoruz. Ara sürümleri iPhone için TestFlight, Android için Google Play iç test kanalı üzerinden telefonunuza gönderiyoruz; ilerlemeyi gerçek cihazda kendiniz deniyorsunuz.

    Çıktı

    Telefonunuzda çalışan test sürümleri

  5. 05

    Mağaza hazırlığı ve inceleme

    Mağaza sayfalarını, gizlilik politikasını, destek sayfasını ve veri kullanımı beyanlarını hazırlıyor, uygulamayı iki mağazanın incelemesine gönderiyoruz. İncelemeden düzeltme talebi gelirse gereğini yapıp yeniden gönderiyoruz.

    Çıktı

    İncelemeye gönderilmiş uygulama; onaydan sonra yayın

  6. 06

    Devir

    Hesapları, kaynak kodu ve yeni sürüm çıkarma talimatını teslim ediyoruz. Yayından sonra, teklifte yazan süre boyunca mağaza konsollarındaki çökme raporlarını ve kullanıcı yorumlarını izliyor, çıkan hataları düzeltiyoruz.

    Çıktı

    Devir paketi: erişim listesi, kaynak kod ve yayın talimatı

05Riskler

Mobil uygulama projelerinde sık yaşanan sorunlar ve nasıl önlüyoruz

  • 01

    Mağaza incelemesinde reddedilmek

    Retlerin sık görülen nedenleri önceden bilinebilir: açılmayan bir gizlilik politikası bağlantısı, açılabilen ama uygulama içinden silinemeyen bir hesap, kullanıcıların birbirine içerik gönderebildiği ama şikâyet edip engelleyemediği bir akış, incelemecinin giriş yapamadığı bir demo hesabı. Bu maddeleri tasarım aşamasında kapsama yazıyoruz. Onay kararını mağaza verir; düzeltme istenirse gereğini yapıp yeniden gönderiyoruz.

  • 02

    Kapsamın geliştirme sırasında büyümesi

    Kapsam dokümanında olmayan bir istek geldiğinde takvime ve maliyete etkisini yazılı olarak çıkarıyoruz. İlk sürüme mi alınacağına, sonrakine mi kalacağına siz karar veriyorsunuz.

  • 03

    Yeni işletim sistemi sürümünden sonra bakımsız kalan uygulama

    Mağazalar kurallarını zaman içinde güncelliyor; eski bir Android sürümünü hedefleyen ya da eski geliştirme araçlarıyla derlenen bir uygulama, güncelleme gönderirken ya da yeni kullanıcılara görünürken kısıtlamayla karşılaşabiliyor. Bakımı kimin yapacağını teslimden önce yazıyoruz. Yazılı derleme talimatı sayesinde bu işi başka bir geliştirici de üstlenebilir.

  • 04

    Sunucuda korumasız kalan veriler

    Uygulamanın ekranlarında gizlenen bir veri, sunucuda korunmuyorsa doğrudan istekle okunabilir. Erişim kurallarını veritabanı düzeyinde tanımlıyoruz. Santra’da satır bazlı güvenlik (RLS) kuralları sayesinde bir oyuncu başka bir oyuncunun e-postasını, arkadaş listesini ya da maç detaylarını okuyamıyor.

06Örnek iş

Geliştirip yayınladığımız uygulamalar

İkisi de App Store ve Google Play’de; mağaza sayfalarında yayıncı olarak Rufy Studio görünüyor.
  • 01

    Santra

    Her gün yeni maçlarla oynanan bir futbol bilgi oyunu. E-posta ve kullanıcı adıyla hesap, şifre sıfırlama, sıralama ve seviyeye göre eşleştirme, arkadaş listesi ve maç daveti, aynı telefonda iki kişiyle oynanan çevrimdışı mod, oyuncu şikâyeti ve engelleme, uygulama içinden kalıcı hesap silme. Sunucu tarafı Frankfurt’ta Supabase (PostgreSQL) üzerinde; yayında bir gizlilik politikası ve destek sayfası var.

  • 02

    Aera Wallet

    Harcamaları ve varlıkları takip etmeye yarayan kişisel bütçe uygulaması. iOS ve Android’de yayında.

07Maliyet

Mobil uygulama maliyetini neler belirler

01Ekran ve akış sayısı
Maliyeti en çok birbirinden farklı ekranların sayısı ve ekranlar arasındaki akışların karmaşıklığı belirler. Giriş, profil ve ayarlar gibi her uygulamada bulunan ekranlar da bu sayıya dahildir.
02Sunucu tarafı ve kullanıcılar arası özellikler
Hesaplar ya da cihazlar arası senkronizasyon varsa uygulamanın arkasında bir veritabanı ve API gerekir. Arkadaşlık, eşleştirme, mesajlaşma, şikâyet ve engelleme hem uygulamada hem sunucuda iş çıkarır; bunları yönetecek bir panel ayrı bir iş kalemidir.
03Entegrasyonlar
Ödeme, uygulama içi satın alma, harita, anlık bildirim ya da mevcut sisteminizle veri alışverişi. Her biri ayrı test ve ayrı hata senaryosu demektir.
04Çevrimdışı çalışma
İnternet yokken de çalışan ve bağlantı gelince verisini eşitleyen bir uygulama, her zaman bağlı çalışan bir uygulamadan daha fazla iş çıkarır.
05Yayından sonra süren giderler
Bütçede unutulanlar: Apple’ın yıllık, Google’ın tek seferlik geliştirici hesabı ücreti; sunucu ve veritabanı için hosting; e-posta ve bildirim servisleri; yeni işletim sistemi sürümlerinden sonra gereken bakım. Bunları teklifte ayrı bir liste olarak yazıyoruz.

Kapsamı yazılı olarak netleştirdikten sonra kalem kalem teklif hazırlıyoruz. Yayından sonraki bakımın hangi işleri, ne kadar süreyle kapsadığı teklifte ayrıca yazılır.

08Sahiplik ve devir

Geliştirici hesapları, kaynak kod ve veriler kimde kalır

Uygulama sizin şirketinizin adıyla yayınlanır ve proje bittiğinde her şey sizin kontrolünüzde olur.

Devir listesi

App Store ve Google Play geliştirici hesapları
Şirketiniz adına açılır, ücretleri size faturalanır; mağazada yayıncı olarak sizin şirketinizin adı görünür. Apple’da şirket adına hesap açmak için bir D-U-N-S numarası gerekir; başvuruda size eşlik ediyoruz. Biz hesaplara ekip üyesi olarak ekleniriz.
Kaynak kod ve tasarım dosyaları
Kodun tamamı Git deposuyla birlikte sizin hesabınızda durur, tasarım dosyaları teslim edilir. Uygulamayı başka bir geliştiriciyle sürdürmenizi engelleyen bir lisans ya da kilit yoktur.
Sunucu, veritabanı ve kullanıcı verileri
Hosting hesapları şirketiniz adına açılır ve kullanıcı verileri bu hesaplarda tutulur. Sunucu bölgesini birlikte seçiyoruz; Santra’nın verileri AB’de, Frankfurt’ta duruyor.
İmzalama anahtarları ve sertifikalar
Uygulamayı güncellemek için gereken imzalama anahtarları ve sertifikalar sizin hesaplarınızda saklanır ve devir listesinde yer alır. Android’de Google Play’in uygulama imzalama hizmeti kullanılır; böylece yükleme anahtarı kaybolsa bile uygulama güncellenebilir.

09Sık sorulanlar

Mobil uygulama yaptırırken sorulanlar

01

Mobil uygulama yaptırmanın maliyetini ne belirler?

En çok ekran ve akış sayısı ile sunucu tarafının gerekip gerekmediği belirler; bazı giderler yayından sonra da sürer. Tüm etkenleri bu sayfadaki maliyet bölümünde sıraladık; kapsam yazılı olarak netleşince kalem kalem teklif veriyoruz.

02

Bir mobil uygulama ne kadar sürede yapılır?

Süreyi kapsam, sunucu tarafının büyüklüğü, entegrasyonlar, onay turlarının sayısı ve mağaza incelemesi belirler. İnceleme süresi mağazaya bağlıdır ve düzeltme istenirse uzar. Projeler çoğunlukla kapsamın geliştirme sırasında büyümesi ya da içerik ve hesap bilgilerinin geç gelmesi yüzünden uzar. Teklifle birlikte adım adım bir takvim veriyoruz; her adımda sizden ne beklendiği de bu takvimde yazar.

03

iOS ve Android uygulaması ayrı ayrı mı yazılır?

Çoğu projede hayır. Kotlin Multiplatform ile iş kuralları ve veri katmanı, React Native ile ekranların da büyük kısmı iki platform için bir kez yazılır. Yine de iki ayrı uygulama derlenir, iki mağazaya ayrı gönderilir ve her biri kendi cihazlarında test edilir. İki ayrı native uygulamanın daha doğru olduğu durumlarda bunu teklifte gerekçesiyle yazıyoruz.

04

App Store ve Google Play yayını dahil mi?

Evet. Mağaza sayfalarını, ekran görüntülerini, gizlilik politikasını, destek sayfasını ve veri kullanımı beyanlarını hazırlıyor, uygulamayı iki mağazanın incelemesine gönderiyoruz.

05

Uygulamanın mağazada onaylanacağını garanti eder misiniz?

Hayır; onay kararını Apple ve Google verir. Sık görülen ret nedenlerini baştan kapsama alıyor, düzeltme istenirse gereğini yapıp yeniden gönderiyoruz.

06

Yayından sonra bakım gerekir mi?

Evet. Her yıl yeni işletim sistemi sürümleri çıkıyor, mağazalar güncellemelerin güncel araçlarla derlenmesini istiyor ve kullanıcılardan hata bildirimleri geliyor. Bakımın hangi işleri, ne kadar süreyle kapsadığını teklifte ayrıca yazıyoruz.

07

Uygulamanın kaynak kodu ve geliştirici hesapları kime ait olur?

Size. Kodun tamamı sizin hesabınızdaki Git deposunda durur; geliştirici hesapları, imzalama anahtarları ve sunucu hesapları da şirketiniz adınadır, mağazada yayıncı olarak sizin adınız görünür. Yazılı derleme ve yayın talimatıyla uygulamayı başka bir geliştiriciyle de sürdürebilirsiniz.

08

Başka bir ekibin yaptığı mevcut uygulamamı devralır mısınız?

Evet. Önce mağaza hesaplarının, imzalama anahtarlarının ve kaynak kodun kimde olduğunu, uygulamanın güncel araçlarla derlenip derlenmediğini inceliyoruz. Ardından mevcut kodla devam etmenin mi yeniden yazmanın mı daha mantıklı olduğunu yazılı olarak öneriyoruz.

09

Uygulama mı yaptırmalıyım, mobil uyumlu bir web sitesi mi?

Kullanıcılar uygulamayı sık açacaksa, bildirim, kamera ya da çevrimdışı çalışma gerekiyorsa ve mağazada bulunmak önemliyse uygulama. İçerik ağırlıklı, ara sıra ziyaret edilen bir hizmet için mobil uyumlu bir web sitesi ya da web uygulaması daha ucuzdur, mağaza incelemesine girmez ve güncellemesi anında yayına girer. İlk görüşmede hangisini neden önerdiğimizi söylüyoruz.

Rufy Studio

Uygulama fikrinizi ya da mevcut uygulamanızı anlatın

Uygulamanın kimin hangi işini çözeceğini, varsa bağlanacağı sistemi ve mevcut bir uygulamanız varsa mağaza bağlantısını yazın.